Türkiye'nin Ev Tekstil Ürünleri İhracatı

Türkiye’nin ev tekstil ihracatı, 2000 – 2004 döneminde yıllık ortalama %16,7 gibi oldukça yüksek bir oranda artış göstererek 961 milyon dolardan 1,8 milyar dolara yaklaşmıştır. Bu dönemde dünya ev tekstili yıllık ortalama ithalat artış hızının %13,6 olarak gerçekleştiği dikkate alınırsa, Türkiye’nin oldukça yüksek bir ihracat performansı sergilediği görülmektedir. Buna karşın, ev tekstili ihracatında görülen yüksek oranlı bu artış, 2005 yılında keskin bir şekilde düşmüş, 2006 yılında da negatif bir seyir izlemiştir. 2005 yılı ev tekstili ihracatı sadece %2,7’lik bir artışla 1,8 milyar doların biraz üzerinde gerçekleşirken 2006 yılında %7,1’lik düşüşle (131 milyon dolar) 1,7 milyar dolara gerilemiştir. 2007 yılındaki ihracat 1,9 milyar dolar ile en yüksek seviyesine ulaşmış, 2006 yılındaki kayıplar telafi edilmiştir. Buna karşın 2008 yılında toplam ev tekstili ihracatı %2,9’luk (53 milyon dolar) bir gerilemeyle 1,8 milyar dolar civarına düşmüştür.

2007 yılının ortalarında ABD’de ortaya çıkan finansal kriz, 2008 yılından itibaren hem ABD’de hem de AB’de daha da derinleşmiş; büyük ölçüde bu pazarlara ihracat yapan gelişmekte olan ekonomilerde de daha yıkıcı etkiler yaratarak tüm dünyayı etkisine almıştır. Bu olumsuz koşullarda özellikle gelişmiş ülkelerdeki tüketicilerin zorunlu olmayan mallardaki tüketimlerini büyük ölçüde kısmaları pek çok üründe olduğu gibi ev tekstili harcamalarının da azalmasına yol açmış ve bu durumdan ülkemiz ev tekstili ihracatı da çok olumsuz bir biçimde etkilenmiştir. Özellikle 2008 yılının son çeyreğinde ev tekstili ihracatında yaşanan %24’lere varan düşüşler bunun en önemli göstergesi olmuştur.

Ürünler bazında bakıldığında, 2008 yılında üretim ve ihracat bakımından önemli yer tutan ürünlerin (yatak çarşafları, tuvalet ve mutfak bezleri, perde ve yatak örtüleri) ihracatında düşüş yaşanmıştır. Buna karşın tül, dantela ve masa örtülerinin ihracatında önemli bir değişim olmazken battaniye ile yastık, yorgan, şilte vb. ürünlerin ihracatında artış gözlenmiştir.

Türkiye’nin ev tekstili ihracatında ilk sırayı içinde havluların da olduğu tuvalet ve mutfak bezleri almaktadır. 2007 yılında 671 milyon dolar olarak gerçekleşen tuvalet ve mutfak bezleri ihracatı 2008 yılında %2,7’lik bir düşüşle 653 milyon dolara gerilemiştir. Bu düşüşte ABD’ye gerçekleştirilen ihracatın %30’u aşan oranda gerilemesi etkili olmuştur. Bu ürünler en çok Almanya (%21), ABD (%18), İngiltere (%11), Fransa (%10), Hollanda (%8), İtalya (%6) ve Rusya’ya (%4) ihraç edilmiştir.

Ev tekstili ihracatında ikinci sırayı yatak çarşafları almaktadır. 2007 yılında önemli bir artışla 525,5 milyon dolardan 570 milyon dolara ulaşan yatak çarşafları ihracatı 2008 yılında %5 kayıpla 541 milyon dolara gerilemiştir. En büyük düşüş ABD, İspanya ve İngiltere’ye gerçekleştirilen ihracatta görülmüştür. Yatak çarşafları 2008 yılında en çok Almanya (%29), ABD (%16), Fransa (%7), İngiltere (%5), İtalya (%4), Hollanda (%4) ve İspanya’ya (%4) ihraç edilmiştir.

Ev tekstili ihracatında önemli yer tutan yatak örtülerinde 2007 yılı ihracatı %41 gibi önemli bir artışla 159 milyon dolardan 225 milyon dolara yükselirken 2008 yılında %9’a varan daralma görülmüş ve 206 milyon dolara gerilemiştir. Bu düşüşte özellikle Fransa ve İsveç’e gerçekleştirilen ihracattaki kayıplar etkili olmuştur. Almanya’ya gerçekleştirilen ihracatın 11 milyon dolar civarında artması daha büyük bir ihracat kaybını önlemiştir. Almanya (%27), İspanya (%8), ABD (%7), İtalya (%7), Fransa (%6), Rusya (%4), İsveç (%4) ve İngiltere (%4) 2008 yılında en çok ihracat yapılan ülkeler olmuştur.

Türkiye’nin ev tekstili ihracatında önemli yer tutan perde ve tüllerde son yıllarda çok ciddi ihracat kayıpları yaşanmaktadır. 2004 yılında 209 milyon dolar olan perde ihracatı 2007 itibarıyla 170 milyon dolara kadar gerilemiştir. Tül ihracatındaki düşüş çok daha ciddi boyutlara ulaşmıştır. 2004 yılında 173 milyon dolara kadar yükselen tül ihracatı, 2007 yılı itibarıyla son üç yılda 60 milyon dolara kadar gerilemiştir. 2008 yılında da perde ihracatındaki gerileme devam etmiştir.

Ülkeler bazında toplam ev tekstili ihracatı incelendiğinde, uzun yıllardır Almanya’nın (%23) en önemli pazar olduğu görülmektedir. ABD (%13), Fransa (%8), İngiltere (%7), Rusya (%5), İtalya (%5), Hollanda (%5) ve İspanya (%3) diğer önemli pazarlar olarak sıralanmaktadır.

Almanya’nın ardından en önemli pazar olan ABD’ye son yıllarda gerçekleştirilen ev tekstili ihracatında ciddi bir gerileme yaşanmaktadır. 2002 yılı ev tekstili ihracatında her iki ülkenin pazar payı da %23’ken; 2008 yılına gelindiğinde Almanya bu payı korurken, ABD’nin payı %13’e kadar gerilemiştir.