Rusya’nın Dış Ticareti

Rusya 1998 yılında yaşanan krizle birlikte Ruble önemli ölçüde değer kaybetmiş; ithalat azalırken, ihracatta çok ciddi artış olmuştur. İhracattaki önemli artışta devalüasyona bağlı olarak Rus malların dünya pazarlarındaki rekabet edebilirliklerinin artmasının yanı sıra Rusya’nın başlıca ihraç kalemlerinin (petrol, gaz ve metaller) dünya fiyatlarının 1999 - 2000 yıllarında artışı da rol oynamıştır.

2000 yılından itibaren Ruble’nin yeniden değerlenmeye başlaması ve petrol ihracat gelirlerindeki artış sayesinde yeniden artmaya başlayan iç talebe bağlı olarak son yıllarda ithalatta artış eğilimi gözlenmeye başlamıştır. İthalat hacmi 2007 yılında %30 artış göstermiştir. 2007 yılı ithalat hacmi 2003 yılı değerinin iki katı düzeyindedir. İthalattaki güçlü büyümenin aksine ihracat hacmi 2007 yılında yalnızca %7 büyümüş ve 2003 yılı değerinin yalnızca % 20 üzerinde gerçekleşmiştir.

2007 yılına kadar yüksek enerji fiyatları sayesinde artan ihracat hacmi, ithalat artışı karşısında dış ticaret fazlasının sağlanmasına yardımcı olmuştur. Dış ticaret fazlası ihracat hacminin yüksek düzeyde seyretmesi sayesinde 2003 - 2006 yılları arasında GSYİH’nın %1415’ i seviyesinde kalmıştır. Dış ticaret fazlasının GSYİH’ya oranı 2007 yılı itibarı ile % 10 olmuştur.

Petrol, petrol ürünleri ve doğal gazın ihracattaki payı 1990’ların ortalarında % 40 dolaylarında iken, 2007 yılı itibarı ile kabaca % 65 civarındadır. Bu oran, 2004 yılında %54, 1995 yılında %40 olmuştur. Ham petrolün ihracat gelirleri içindeki payı tek başına %35’tir. Ülke ekonomisinin giderek artan bir şekilde petrol ve metallere bağımlı hale gelmesi dış ticaret dengesinin bu ürünlerin fiyatlarındaki dalgalanmalar karşısında korunmasız kalmasına neden olmaktadır. Yüksek katma değerli makine ve ekipmanın ihracattaki payı yaklaşık % 5 gibi çok düşük düzeylerdedir.

Son yıllarda tüketim malları ve yatırım malları talebinde oluşan artışa bağlı olarak ithalatta önemli artışlar meydana gelmiştir. Yabancı makine, ekipman ve taşımacılık araçları (otomobiller dahil) ithalatı 2006 ve 2007 yıllarında % 50’nin üzerinde artış göstermiş olup toplam ithalat harcamalarının yarısını oluşturmaktadır.

1990 yılı itibarı ile ülkenin ihracatının yaklaşık %70’i diğer Sovyet Cumhuriyetlerine gerçekleştirilirken, ithalatın yaklaşık %50’si de bu ülkelerden yapılmakta idi. Dış ticaretteki söz konusu görünüm Sovyetler Birliği’nin dağılmasının ardından güçlü bir biçimde değişmiştir. Ülkede üretilmeyen tüketim ve yatırım mallarına olan yeni talep karşısında BDT dışı ülkelerden ithalat artış göstermiştir. 1992 - 1997 yıllarında Ruble’nin Batı ülkeleri paraları karşısında değer kazanması da bu ürünlere olan talebi olumlu yönde etkilemiştir. 2006 - 2007 yıllarında Rusya’nın ihracat gelirleri içinde BDT dışı pazarların payı %85’ten fazladır. Avrupa Birliği ülkenin en önemli ticari ortağıdır. AB’nin ülkenin dış ticaretindeki payı 1990’ların ortalarında yaklaşık % 35 iken, günümüz itibarı ile yarıdan fazladır.