Otomotiv

Oto ana ve yan sanayi , günümüzde Türkiye imalat sanayinin lokomotif sektörlerinden biridir. Oto ana ve yan sanayi aynı zamanda savunma sanayi ve gemi inşa sanayinin de altyapısını oluşturmaktadır. Günümüzde Türkiye, Avrupadaki en büyük otobüs üreticisi ve ikinci en büyük hafif ticari araç üreticisidir.

Otomotiv ana ve yan sanayi ihracatı 2008 yılında toplam ihracatın %17’sini oluşturmaktadır. Otomotiv ana ve yan sanayinin toplam imalat sanayi içindeki payı yaklaşık %5 civarındadır. Sektörde 47.000 civarında çalışan bulunmaktadır.

Türkiye’de taşıt araçları sanayi üretime 1950’lerin ortalarında başlamış, üretim 1960’ların ortalarında hız kazanmıştır. 1950’li yıllarda bazı prototip araçların üretilmesinden sonra, ilk montaj hattı 1954’te orduya jip ve kamyonet temini için kurulmuştur (Türk Willys Overland Limited). 1955’te ilk ticari kamyon montajı TOE - Türk Otomotiv Endüstrisi tarafından gerçekleştirilmiştir. 1963’te ilk yerli otobüs montajına Otobüs Karoseri A.Ş.’de MAGİRUS marka otobüslerin montajı ile başlanmıştır. 1966’da otomotiv sanayi kendi modellerinin montajına da başlamıştır. O dönemlerin otomobili “ANADOL” şimdi bir nostaljidir. Bunu takip eden üç yıl içinde, binek otomobil üreten montaj fabrikaları (Tofaş - Fiat, Oyak - Renault) imalata başlamıştır. İki büyük otomobil üreticisi TOFAŞ ve OYAK - RENAULT, İtalyan ve Fransız lisanslarıyla 1971’de imalat hatlarını kurmuşlardır. 1968 yılında Otomarsan - Otobüs Karoseri ve Motorlu Araçlar A.Ş 0302 serisi otobüslerin üretimine başlamıştır. 1999 yılında özgün tasarımı Türkiye’de geliştirilen kamyonların İspanya, Portekiz ve İngiltere’ye ihracatı devam etmiştir. Son yıllarda ise Japon ve Güney Koreli otomobil üreticileri Türkiye’de ortak girişimler başlatmışlardır. Otomobilde büyük Türk otomotiv üreticileri, lisansları altında üretim yaptıkları Batılı otomotiv üreticilerinin dünya üretim merkezi olma yolunda ilerlemektedirler.

Bugün 15 firma binek otomobil, otobüs, kamyon, kamyonet, minibüs, midibüs ve çekici gibi çeşitli araçların üretimini yapmaktadır.

Binek otomobil üreten beş firma vardır (RENAULT, TOFAŞ - FIAT, TOYOTA, HYUNDAI, HONDA).

Onbir firma kamyon ve kamyonet üretmektedir (ANADOLU ISUZU, BMC, ASKAM (CHRYSLER), HYUNDAI, KARSAN M.A.N., MERCEDES - BENZ, FORD OTOSAN, OTOKAR, OTOYOL, TEMSA)

Onbir firma otobüs ve minibüs imal etmektedir (ASKAM, ISUZU, BMC, KARSAN, MERCEDES - BENZ, HYUNDAI, OTOKAR, FORD OTOSAN, OTOYOL, TEMSA, M.A.N.)

Sektörde bulunan ana ve yan sanayi kuruluşları genellikle Marmara Bölgesinde yerleşmiştir. Bursa’da iki büyük otomobil fabrikasının ve iki adet “Organize Sanayi Bölgesi”nin bulunması nedeniyle otomotiv sanayi özellikle bu ilde yoğunlaşmıştır. Otomotiv sanayi üreticilerinin 4 adedi Kocaeli’nde, 3 adedi Bursa’da, 3 adedi İstanbul’da, 1 adedi İzmir’de, 3 adedi Sakarya’da, biri Ankara’da biri de Eskişehir’dedir. Adana’da otobüs üretim ve yan sanayi bulunmaktadır.

Türk Otomotiv Sanayinin mevcut motorlu araç üretim kapasitesi 2008 yılı itibarıyla 1.515.696 adet/yıldır.

Hafif araçların (otomobil, kamyonet ve minibüs) toplam kurulu üretim kapasitesi 2008 yılı itibariyla 1.369.572 adet/yıldır. Kapasite kullanım oranı ise %80 dir.

Kamyonların toplam kurulu üretim kapasiteleri 2008 yılı itibarıyla 55.896 adet/yıldır. Kapasite kullanım oranı ise %66’dır.

Otobüs üretiminde bulunan 5 firma mevcuttur. Bu firmaların toplam kurulu üretim kapasiteleri 2008 yılı itibarıyla 7.248 adet/yıl olup, kapasite kullanım oranları %104’dür.

Midibüslerin toplam kurulu üretim kapasiteleri 2008 yılı itibarıyla 12.480 adet/yıl’dır. Kapasite kullanım oranı ise %85’dir.

Traktör üretimi yapan 5 adet firma mevcuttur. Üç büyük özel sektör firması (TUMOSAN, Türk Traktör ve Hattat Tarım) Türk tarım traktörleri pazarında lider konumdadır . Traktör firmalarının toplam kurulu kapasiteleri 2008 yılı itibarıyla 70.500 adet/yıl’dır.

1984 yılında üretime başlayan Ford Otosan üçüncü fabrikasını Nisan 2001 yılında Kocaeli’nde hizmete sokmuştur. Ford Otosan yıllık 295.000 adet ticari araç üretim kapasitesine sahiptir ve ürettiğinin %65’ini ihraç etmeyi hedeflemektedir. 2008 yılında 286,695 adet araç üretimiyle, Oyak Renault Türkiye’de en fazla araç üreten firmadır. Ürettiği markalar Megan, Clio ve Clio Symbol olarak sıralanmaktadır. İkinci büyük araç üreticisi Ford Otosan 2008’de 268,761 adet araç üretmiştir. Üçüncü büyük araç üreticisi Tofaş ise 2087 yılında 267,436 adet araç üretmiştir. Ürettiği modeller Doblo, Palio, Albea’dır. ToyotaSa, Japon Toyota firması ve Sabancı holding ortaklığında üretimini sürdürürken 2001 yılı ortalarında Sabancı holding hisselerini Toyota’ya devretmiştir. Toyota 2008 yılında 126,521 adet araç üretmiştir. Honda Türkiye ise 2008 yılında 50,073 adet binek oto üretmiştir. Ürettiği modeller Honda Civic ve Honda City’dır. Hyundai Assan’a ait olan İzmit’teki fabrika halihazırda Avrupa’da tek Hyundai binek oto üreten tesisdir. Hyundai Assan 2008 yılında 81,590 adet araç üretmiştir.

Türkiye’de, 2008 yılında 6,8 milyonu otomobil olmak üzere toplam motorlu araçlar parkı 13,7 milyon adede ulaşmıştır.

İstanbul Sanayi Odası'nın açıkladığı “Türkiye'nin 500 Büyük Sanayi Şirketi” araştırmasında, 2007 yılında oto sanayi sektöründe faaliyet gösteren firmaların hemen hepsi bulunmaktadır. Bu firmalar; Ford Otomotiv Sanayi A.Ş., Toyota Otomotiv Sanayi Türkiye A.Ş., Oyak - Renault Otomobil Fabrikaları A.Ş., Tofaş Türk Otomobil Fabrikaları A.Ş., Mercedes - Benz Türk Anonim Şirketi, Hyundai Assan Otomotiv San. ve Tic. A.Ş., BMC Sanayi ve Ticaret A.Ş., Man Türkiye A.Ş., Temsa Sanayi ve Ticaret A.Ş., Türk Traktör ve Ziraat Makineleri A.Ş., Uzel Makine, Honda Türkiye A.Ş., Otokar Otobüs Karoseri Sanayi A.Ş., Anadolu Isuzu Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş., Karsan Otomotiv Sanayi ve Ticaret A.Ş. ve Otoyol Sanayi A.Ş.’dir.

2008 yılını otomotiv sektör ihracatı açısından değerlendirdiğimizde, 2008 yılı ilk yarısında, üretim ve ihracatın , 2007 yılının ilk yarısına göre arttığı görülmektedir. Küresel krizin etkilerinin ülkemizde de hissedilmeye başlandığı Haziran ayından itibaren, ihracat düşme eğilimine girmiş ancak yine de bir önceki yıla göre değer olarak % 13 oranında artış göstermiştir.

Otomotiv ana sanayi ihracatı 2008 yılında 14,8 milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir. Türkiye 2008'de 534,437 adet binek otomobil, 341,535 adet kamyon - kamyonet ve 16,801 adet otobüs - minibüs - midibüs ihraç etmiştir. Otomobil, kamyon ve otobüslerin ihraç değerleri sırasıyla 7,4 milyar Dolar, 5,1 milyar Dolar ve 1,4 milyon Dolar olmuştur.

Başlıca ihraç pazarları Fransa, İtalya, Almanya, İngiltere, Rusya, İspanya, Romanya ve Slovenya’dır. 2008 yılında otomotiv ana sanayi ihracatımızın değer bazında %78,8'i Avrupa Birliği üyesi ülkelere yapılmıştır.

Otomotiv ana sanayi ithalatı 2007 yılında 355.241 adet, 2008 yılında da 329.282 adet olarak gerçekleşmiştir. En fazla ithal edilen araç cinsi, otomobil ve kamyon - kamyonettir. Otomotiv ana sanayi ithalatı ağırlıklı olarak AB ülkeleri, Japonya ve Güney Kore’den gerçekleşmektedir.

1. Honda (Binek otomobil)
2. Anadolu Isuzu O.S. (Kamyon, kamyonet, midibüs)
3. Askam (Çekici, kamyon, kamyonet, minibüs)
4. B.M.C. (Kamyon, kamyonet, otobüs, minibüs, midibüs, çekici)
5. Ford Otosan (Kamyon, kamyonet, minibüs)
6. Hyundai Assan (Binek otomobil, kamyonet, minibüs)
7. Karsan (Kamyonet, minibüs, midibüs)
8. M.A.N. (Çekici, kamyon, otobüs)
9. Mercedes Benz (Çekici, kamyon, otobüs, minibüs)
10. Otokar (Kamyonet, minibüs)
11. Otoyol (Minibüs, kamyon, kamyonet, midibüs)
12. Oyak Renault (Binek otomobil)
13. Temsa (Kamyon, kamyonet, otobüs, midibüs)
14. Tofaş (Binek otomobil, kamyonet)
15. Toyota (Binek otomobil)

1960’lı yıllarda tüm parçalar ana sanayi üretici firmaları içinde üretilirken, kapasitelerin artması ve yan sanayideki yatırımların gelişmesiyle birlikte sektörde önemi ve ağırlığı bulunan yan sanayi oluşmuştur. Türkiye oto yan sanayi 1964 yılında çıkarılan Montaj Sanayi Talimatıyla tam anlamıyla korumaya alınmıştır. Ana sanayide yerli yüzde oranının artırılması mecburiyeti ile yan sanayiimizin giderek güçlenmesi ve gelişmesi sağlanmıştır.

Ana üreticilerin teknik ve ekonomik desteği ile kurulan ve gelişen yan sanayi bugün kendi alanında önemli bir potansiyel göstermektedir. Yan sanayide AB firmalarının ağırlığı daha da fazladır. 130'un üzerinde AB ve 10’un üzerinde AB dışı firma, yan sanayide lisans ve ortak yatırım kurmak suretiyle işbirliği içindedir.

Türkiye’de otomotiv yan sanayi, otomotiv sanayiindeki gelişmelerin sonucunda hızla gelişmiştir. Türk otomotiv yan sanayi yüksek kapasitesi, geniş ürün yelpazesi ve yüksek standartlarıyla otomotiv sanayine ve 13,7 milyon adet olan Türkiye taşıt araçları parkına parça sağlamaktadır. Ayrıca ihracat potansiyeli yüksek bir sektördür. Otomotiv ana sanayiimizde 1964’lerde %15 olan yerli parça kullanım oranı bugün bazı araçlarda % 90’lar seviyesini aşmıştır.

Türk otomotiv ana sanayiinde faaliyette bulunan firmalar, 1120 oto yan sanayi firması ile doğrudan çalışmaktadır. Türkiye’de 4000 adet yan sanayi firması mevcuttur. TAYSAD’a (Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği) göre Türk oto yan sanayi 2008 yılı cirosu 28 milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir.

Otomotiv yan sanayii, mamul üretim kapasitesi, mamul çeşitliliği ve ulaştığı standartlar itibariyle, ülkemizde imal edilen taşıt araçları için gerekli olan yedek parçaların en az %80’ini karşılayabilecek düzeye erişmiştir.

Bu parçalar:
+ Komple motor ve motor parçaları
+ Aktarma organları
+ Fren sistemleri ve parçaları
+ Hidrolik ve havalı aksamlar
+ Süspansiyon parçaları
+ Emniyet aksamları
+ Kauçuk ve lastik parçalar
+ Şasi aksam ve parçaları
+ Dövme ve döküm parçalar
+ Elektrik ekipmanları ve aydınlatma sistemleri
+ Aküler
+ Oto camları
+ Koltuklar

Türk otomotiv ana ve yan sanayi, başta Bursa olmak üzere Marmara Bölgesinde yoğunlaşmıştır. İki büyük otomobil fabrikasının Bursa’da bulunması ve iki adet “Organize Sanayi Bölgesi”nin kurulmuş olması otomotiv sanayiinin özellikle bu ilde yoğunlaşmasına neden olmuştur. Endüstrinin yoğun olduğu diğer şehirler İstanbul, İzmir, Kocaeli, Ankara, Konya, Adana ve Manisa olarak sıralanmaktadır.

Türkiye’nin çeşitli yerlerinde dağınık bir şekilde faaliyet gösteren ve otomotiv sektörüne parça üreten TAYSAD (Taşıt Araçları Yan Sanayicileri Derneği) mensubu 210 üyeden 59’u biraraya gelerek, sorunlarının çözümünü sağlamak üzere ortak girişim grubu oluşturmuş ve TOSB’u (Taysad Organize Sanayi Bölgesi) kurmuşlardır. TOSB, Otomotiv Sektörüne parça üreten yerli ve yabancı sermayeli tüm firmaların, Türkiye’de gerçekleştirecekleri yatırımları için seçtikleri en önemli merkez özelliğini taşımaktadır. Bölgede, halen üretim faaliyetinde bulunan 40 üye ve 7.000 kişinin çalıştığı 40 fabrika bulunmaktadır.

Sektördeki bilgi birikimi, tecrübe, geniş ürün yelpazesi, yüksek ihracat potansiyeli ve Türkiye’nin coğrafi avantajlarından dolayı, oto yan sanayi sektörü yabancı yatırımcıları kendine çekmektedir. Şu anda otomotiv yan sanayinde 192 yabancı sermaye ortaklığı bulunmaktadır Dünyadaki büyük şirketlerin pek çoğu Türk firmalarıyla ortak yatırımlar yapmışlardır.

Oto yan sanayi kalite belgelendirmeleri için yoğun çabalar sarf etmektedir. TAYSAD üyelerinden 115 tanesi ISO 9000 Serisi kalite belgelerine sahiptirler. Türk oto yan sanayicileri Avrupa Kalite Ödülleri’nde (European Quality Award) Türk firmalarının öncüleri olmuşlardır. Oto lastiği imalatçısı BRİSA, 1996’da Avrupa Kalite Ödülü’nü alan ilk Türk firması olmuştur. Daha sonra BEKSA, 1997’de KOBİ dalında Avrupa Kalite Ödülü’nü almıştır. 1987’de kurulmuş olan BEKSA, lastiklerde kullanılan çelik kuşaklar ve yüksek basınç hortumları için hortum telleri üretmektedir. 2003 yılında, dünyanın ikinci en büyük otomotiv sistemleri üreticisi Bosch Grubuna ait Bosch San. ve Tic. AŞ Bursa Fabrikası, dünyanın kurumsal mükemmellik alanında en saygın ödülleri arasında yer alan Avrupa Kalite Büyük Ödülü'nü kazanmıştır. Bosch San. ve Tic. AŞ enjektör, enjektör gövdesi, raylı sistemler için enjektör üretmektedir. Bosch Bursa fabrikası 2008 yılında aynı ödülü ikinci kez alan tek Türk firması olmuştur.

Bir motorlu taşıt, farklı yapı, malzeme ve teknoloji ile üretilen ve özgün yöntemlerle ve birbiri ile uyumlu olarak bir araya getirilen 5.000 dolayında parçadan oluşmaktadır. Bu parçaların üretiminde demir ve çelik , hafif metaller, plastik ve lastik, boya ve benzeri kimyasal maddeler ile cam kullanılmaktadır. Parçaların büyük bölümü yan sanayide üretilmekte ve ana sanayi bunları montaj yolu ile birleştirmek suretiyle taşıt aracını üretmektedir.

Bu nedenle motorlu taşıt araçları imalat sanayii, demir - çelik sanayii başta olmak üzere hafif metaller, plastik, lastik ve cam sanayii gibi ham madde üreten sanayii ile doğrudan ilişki içindedir. Pazardaki yoğun rekabet nedeni ile her geçen gün değişen ürün teknolojilerinin gerektirdiği yeni malzeme ve teknikler taşıt araçları sanayii ile ham madde sanayii arasında çok yakın işbirliğinin kurulmasını gerektirmektedir.

Otomotiv sanayii kurulduğu yıllardan beri dünya otomotiv sanayii ile yakın bir entegrasyon içindedir. 1970’li yıllarda lisans alarak “Teknik İşbirliği” ile başlayan üretim işbirliği, 1980’li yılların ortasından sonra giderek artan yabancı sermaye katılımı ile “Ekonomik İşbirliği”ne dönüşmüştür.

1990 yılına kadar geçen süre içinde, ülkemizde imal edilen her türlü motorlu araç, otomotiv yan sanayiinin gelişmesini de sağlamıştır. Kapasite artışı yanında rekabet için teknoloji yenileme ve Ar-Ge çalışmaları 1990’lı yıllardan itibaren büyük hız kazanmıştır. Bu yıllarda çağdaş üretim teknikleri, yoğun eğitim programları ile uygulamaya geçirilmiş ve özellikle kalite yönetim sistemleri kurularak, firmalar uluslararası kuruluşlar tarafından belgelendirilmiştir.

Türkiye oto yan sanayinde 90’lı yıllara kadar bazı mamuller dışındaki tüm parçalar günün teknolojisine uygun yatırımlar ile üretilmiş, üretilen milyonlarca araçta yerli katkı oranı % 90’ları aşmış, yan sanayiimiz bu şekilde ithal ikame görevini başarı ile tamamlamıştır.

1990’lı yıllardan sonra, ana sanayideki yeni model araç yatırımlarına paralel olarak yan sanayide de çok önemli yabancı ortaklıklar ve büyük yatırımlar gerçekleştirilmiştir.

Türkiye’nin oto yan sanayi ihracatı, dünya ihracatı ile karşılaştırıldığında 1993 yılına kadar küçük ölçekte gerçekleşmiştir. Son 10 yılda sektör büyük çabalarla ihraç potansiyelini artırmıştır. İhracatın istikrarlı hale gelmesinde Türkiye’deki üretimin uluslararası sanayi ve ticaretle entegrasyonundaki başarı dikkate değer bir gelişmedir. Artık birçok firmamız Türkiye’de üretilen dünya araçlarında ortak tasarımcı olarak yer almaktadır.

Yan sanayi bugüne kadar sürdürdüğü gelişimini, gerek doğrudan yurt dışındaki üreticilere ve gerek yenileme pazarına ihracatını arttırarak devam ettirmiştir. Yan sanayiinin AB pazarına yönelik ihracatının daha da gelişeceği tahmin edilmektedir.

Türkiye’nin oto yan sanayi ihracatı 1997 yılında 896 milyon dolar iken 2008 yılında 7.3 milyon dolara ulaşmıştır. İhracatı yapılan başlıca parçalar motor aksam ve parçaları, dış ve iç lastikler, montaj karoseri aksamı, jantlar, kauçuk parçalar, transmisyon mili, frenler ve servo frenlerdir. Aslında, Türkiye parçalar halinde pek çok otomobil, otobüs ve kamyon ihraç etmektedir.

Oto yan sanayinin ihracatında başta gelen şehirler sırasıyla Bursa, İstanbul, Kocaeli ve İzmir’dir.

Oto yan sanayi ürünleri dünyanın pek çok ülkesine ihraç edilmektedir. Başlıca ihraç pazarları Almanya, İngiltere, İtalya, Fransa, Polonya, Rusya, Belçika, ve Romanya’dır. 2008 yılında oto yan sanayi ihracatının %72’si başta Almanya, İtalya, Fransa ve İngiltere olmak üzere AB ülkelerine yapılmıştır. Türk firmaları, OPEL, VW, FORD, GM gibi pek çok Batılı üreticiye parça sağlamaktadırlar.

1. Motor Aksam ve Parçaları
2. Dış ve İç Lastikler
3. Montaj Karoseri Aksamı
4. Jant ve Tekerlek Aksamı
5. Motorlu Taşıtlar için Kauçuk Parçalar
6. Transmisyon Mili, Yatak, Kovan
7.Fren ve Servo Frenler
8. Akümülatörler ve Aksam - Parçaları
9. Debriyaj ve Aksam - Parçaları
10. Motorlu Taşıtlarda Oturmaya Mahsus Mobilyalar
11. Farlar ve İşaret Cihazları
12. Oto Camları
13. Bilyalı Rulmanlar
14. Akslar
15. Amortisörler
16. Egzoslar, Susturucular ve Egzos Boruları
17. Emniyet Kemerleri
18. Filtreler
19. Ateşleme Cihazları
20. İçten Yanmalı Motorlar
21. Radyatörler
22. Kara Taşıtları için Karoserileri
23. Tamponlar ve Parçaları
24. Hava Yastıkları
25. Direksiyon Simitleri, Kolonları, Kutuları
26. Metal Tabakali Contalar, Conta Takim ve Gruplar
27. Vites Kutuları
28. Motorların Yakıt, Yağ, Soğutma Pompaları
29. Dizel - Yarı Dizel Motorlar
30. Dikiz Aynaları

1. Almanya
2. Italya
3. İngiltere
4. Fransa
5. Rusya Federasyonu
6. Romanya
7. Polanya
8. Belçika
9. Iran
10. İspanya
11. A.B.D
12. Hollanda
13. Brezilya
14. Avusturya
15. Mısır
16. Irak
17. Suudi Arabistan

Türkiye’nin oto yan sanayi ithalatı 2005 yılında 7,6 milyar USD, 2006 yılında 9,2 milyar 2007 yılında 10,9 milyar USD, olarak gerçekleşmiş ve bu değer 2008 yılında 12,2 milyar USD’a yükselmiştir. İthalatı yapılan başlıca parçalar dizel ve yarı dizel motorlar, montaj karoseri aksamı, vites kutuları, motor aksam ve parçaları, iç - dış lastikler, frenler ve servo frenlerdir. Yeni modellerin birçok parçası ithal edilmektedir. Türkiye’nin ithalat yaptığı başlıca ülkeler Almanya, Fransa, İngiltere, İtalya, İspanya, Japonya, ve Güney Kore’dir.

1. Dizel - Yarı Dizel Motorlar
2. Montaj Karoseri Aksamı
3. Vites Kutuları
4. Dış ve İç Lastikler
5. Motor Aksam ve Parçaları
6. Transmisyon Mili, Yatak, Kovan
7. Akslar
8. Fren ve Servo Frenler
9. Bilyalı Rulmanlar
10. İçten Yanmalı Motorlar
11. Direksiyon Simitleri, Kolonları, Kutuları
12. Farlar ve İşaret Cihazları
13. Ateşleme Cihazları
14. Filtreler
15. Hava Yastıkları
16. Akümülatörler ve Aksam - Parçaları
17. Jant ve Tekerlek Aksamı
18. Radyatörler
19. Motorlu Taşıtlar için Kauçuk Parçalar
20. Amortisörler

1. Almanya
2. Fransa
3. İngiltere
4. İtalya
5. Japonya
6. İspanya
7. Güney Kore
8. Çin
9. Çek Cumhuriyeti
10. Polonya
11. ABD
12. Romanya
13. Hindistan
14. Macaristan
15. Tayland
16. İsveç
17. Danimarka
18. Tayvan
19. Brezilya

Otomotiv Sanayi 1900’lü yılların başında kurulmuştur. Dünya otomotiv sanayiinde 1910 yılından itibaren Ford tarafından ABD’de temelleri atılan seri imalat ABD ve dış pazarlarda etkilerini sürdürmüş ve geniş bir pazar, ucuz ve vasıfsız bir işçiliğin olduğu bir ortamda gelişmiştir. 1970’li yıllarda yaşanan kriz seri imalata dayalı ABD ve Avrupalı üreticilerin rekabet gücünü sarsmıştır. Japonya bu yıllarda yığın üretimi ile maliyet ve kalitede önemli gelişmeler sağlayarak uluslararası rekabette ilk sıraya yükselmiştir. Japonya’nın bu başarısı ABD ve Avrupalı üreticilerde sarsıntı yaratmıştır.

1980’li yıllarda, dünya otomotiv sektörü, Japonya, Kuzey Amerika ve Avrupa’daki geniş piyasaların belli bir doyuma ulaşması ve Japonların tasarım ve üretim tekniklerinde gösterdikleri gelişme sonucu daha fazla üretim avantajını yakalaması ve yeni teknolojileri geliştirmesi ile yeniden yapılanma sürecine girmiştir.

Dünya otomotiv üretimi 2007 yılına göre yüzde 3,9 oranında azalarak 70,3 milyon adede gerilemiştir. 2008 yılı motorlu araç üretimi AB (27 Ülke)’de 2007 yılına göre yüzde 6,6 oranında azalarak 18,4 milyon adet olmuş ve AB’nin Dünya otomotiv üretimindeki payı yüzde 26 düzeyinde gerçekleşmiştir. AB (Yeni Üyeler)’nin 2008 yılı otomotiv üretimi 2007 yılına göre yüzde 7,6 gibi önemli bir oranda artarak 3,3 milyon adede yükselmiştir.

Dünya otomotiv üretimi 2008 yılında, Güney Amerika ülkelerinde de 2007 yılına göre 6,8 oranında artış göstermiştir.

Son yıllarda dünyada ana sanayi firmalarının sayısı şirket birleşmelerinden dolayı azalmakta ve firmalar büyümektedir. 1980'lerde Dünyada 85 bağımsız otomotiv üreticisi üretim yapmaktaydı. Bu rakam 2000'de 18'e düşmüştür. 2010 yılında ise bu sayının 1015' e ineceği tahmin edilmektedir. Halihazırda 1,5 milyon adet/yıl rakamının altında üretim yapan otomobil üreticilerinin uzun süre bağımsız kalamayacakları sanılmaktadır. Bu doğrultuda kaydedilen önemli birleşme ve satın almalar şunlardır: GM ve Opel, Saab’ın yüzde ellisini, Ford Mazda’yı, Hyundai Kia’yı, Toyota Daihatsu’yu, VW Scania’nın yüzde 34’ünü, Rolls Roysce ve Lamborghini’yi, Renault Samsung’u, GM Fiat’ın yüzde 20’sini, Tata Motor Jaguar ve Land Rover’ı satın almıştır. Ancak 2007 Mayısında Daimler’in Chrysler’i satmasıyla Daimler - Chrysler grubunun ayrılması bu küresel eğilimle ters düşen bir gelişme olmuştur.

Dünya araç üretiminde en büyük 10 üretici firma; General Motors, Toyota, Ford (Jaguar -Volvo), Volkswagen Group, Daimler - Chrysler, Nissan, Honda, PSA Peugeout - Citroen, Hyundai - Kia, Renault - Dacia - Samsung olarak sıralanmaktadır. Bu firmalar toplam motorlu araç üretiminin %73,5’ini gerçekleştirmektedirler (2005 yılı verileridir).

Dünya otomobil üretimi, Dünya motorlu araç üretimi içinde %72,6 oranı ile en büyük paya sahiptir. Dünya otomobil üretiminde Avrupa Birliği ve EFTA Ülkeleri birinci sıradadırlar, ancak 2008 yılında kriz nedeniyle üretimleri düşme göstermiştir. 2008 yılı Dünya otomobil üretiminde Çin, Tayland ve Hindistan ve Güney Amerika ülkeleri artış göstermiştir.

Pazarlama kanalları açısından Almanya, Fransa, İtalya ve İngiltere gibi ülkeler incelendiğinde, ana sanayi firmalarının çoğunlukla belirli yan sanayi firmalarından ürün aldıkları ve üretimi aksatmamak için mevcut yan sanayi firmaları ile çok sıkı bağlantıları olduğu görülmektedir. Ana sanayi firmaları yan sanayi firmalarının kendilerine yakın çalışmalarını ve teknolojik gelişmeyi yakından takip etmelerini arzu etmektedirler.

Son yıllarda dünya otomotiv sektöründe teknolojik gelişmeler sonucu üretimde büyük oranda yoğunlaşma olmuş, birleşme, satın alma veya ortaklık yolu ile şirket sayısının azalması sonucu bu yoğunluk giderek artmış ve böylece sektörde aşırı kapasite ve rekabet hüküm sürmeye başlamıştır. Dünya ihracatında, Türkiye otomotiv ana ve yan sanayi sektörünün payı %1 civarındadır.

Dünya otomotiv ana ve yan sanayi ihracatının %83’ünü Almanya, Japonya, ABD, Kanada, Fransa, Belçika, İspanya, Güney Kore, İngiltere, Meksika, İtalya, İsveç ve Çin gerçekleşmektedir.

Avrupa piyasasındaki en büyük üretici dört ülke Almanya, Fransa, İngiltere, İspanya ve İtalya’dır. Toplam Avrupa Otomotiv sanayi üretiminin %70’ini bu dört ülke gerçekleştirmektedir. Üç büyük ABD’li otomotiv üreticisi iç piyasanın %74’ünü ellerinde tutmaktadır. ABD, otomotiv ihracatının %0,5’ini Avrupa Birliği’ne gerçekleştirmektedir. Japonya otomotiv sektörünün Avrupa Birliği’ne olan ihracatı 1960’lı yıllarda başlamış ve 1970’li yıllarda artmıştır. 1975 yılından sonra bazı Avrupa ülkeleri Japonya’dan otomotiv ithalatına kısıtlama getirmişlerdir. Bunu izleyen yıllarda, bu uygulamaya, diğer Avrupa ülkeleri de katılmıştır.

Dünya üzerinde çeşitli marka ve modelde yapılan üretime paralel olarak tüketici tercihlerindeki farklılık ülkeler arasında ticaretteki engellerin kaldırılma çabası motorlu araç üreticilerinin sadece kendi ülke pazarını değil tüm Dünyayı bir pazar olarak kabul etmeleri ülkelerin otomotiv sektörü dış ticaretinde önemli rol oynamaktadır.

Avrupa ülkelerinin otomotiv ürünleri ticareti ağırlıklı olarak kendi aralarında yapılmaktadır. Örneğin Almanya’nın toplam ithalatının %72’si Avrupa Birliği ülkelerinden yapılmaktadır.

Dünya binek otomobil ithalatı 2007 yılında 618 milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir. En fazla binek oto ithal eden ülkeler ABD, Almanya, İngiltere, İtalya, Fransa, İspanya, Kanada ve Belçika olarak sıralanmaktadır.

Dünya motorlu araç yan sanayi ürünleri ithalatında önemli paya sahip olan ABD, Almanya, Kanada, İspanya, İngiltere, Fransa, Meksika, Belçika, İtalya, İsveç, Avusturya, Japonya, Çek Cumhuriyeti, Polonya, Hollanda, Slovakya, Tayland, Güney Kore ve Brezilya ülkemiz açısından önemli hedef pazarlar olarak görülmektedir.

1. ABD
2. Almanya
3. Kanada
4. İspanya
5. İngiltere
6. Fransa
7. Meksika
8. Belçika
9. Çin
10. İtalya
11. İsveç
12. Japonya
13. Avusturya
14. Çek Cumhuriyeti
15. Slovakya
16. Türkiye
17. Polonya
18. Hollanda
19. Rusya
20. Brezilya

Dünya binek otomobil ihracatı 2007 yılında 618 milyar Dolar olarak gerçekleşmiştir. En fazla binek oto ihraç eden ülkeler Almanya, Japonya, ABD, Kanada, Güney Kore, Belçika ve Fransa olarak sıralanmaktadır.

Dünya motorlu araç yan sanayi ürünleri ihracatında önemli paya sahip olan ülkeler Almanya, ABD, Japonya, Fransa, İtalya ve Kanada şeklinde sıralanmaktadır.

1. Almanya
2. ABD
3. Japonya
4. Fransa
5. İtalya
6. Kanada
7. İspanya
8. Çin
9. Meksika
10. Güney Kore
11. Çek Cumhuriyeti
12. Belçika
13. İngiltere
14. Polonya
15. İsveç
16. Avusturya
17. Macaristan
18. Tayland
19. Hollanda
20. Brezilya