Dünya Maden ve Mineraller Ticareti

Dünya maden rezervlerinde önemli payları olduğu gibi dünya maden üretiminde de rol oynayan ülkelerin başında ABD, Çin, G.Afrika, Kanada, Avustralya ve Rusya gelmektedir. Bunun yanı sıra maden grubuna girmeyen petrol üretiminde Suudi Arabistan, Kuveyt, İran, Rusya ve CIS ülkeleri önemli rezervlere sahiptir.

Dünya ticaretinde madencilik ürünleri arasında ihracat değerlerine göre ham petrol, demir dışı metaller ve endüstriyel mineraller önemli yere sahiptir.

Dünya ticaret rakamları incelendiğinde çelik, bakır, kurşun ve kalay gibi geleneksel metallerin kullanımı düşerken, ileri seramik malzemeler, plastik ve polimer kökenli malzemeler gibi yüksek teknoloji malzemelerinin kullanımının giderek arttığı görülmektedir.

2001’den beri özellikle Çin, Brezilya ve Hindistan gibi büyümekte olan ekonomilerdeki inanılmaz talep düzeyleri, global madencilik endüstrisinin yoğun büyüme sürecinin arkasındaki itici güç olmuştur. 2008 ekonomik krizi öncesinde, Asya’daki hızlı gelişen ekonomilerdeki talep artışının gelecek iki yılda devam edeceği beklenirken; talep ciddi ölçüde azalmıştır.

Dünyanın en büyük 40 madencilik şirketi ile yapılan bir araştırmada; 2006 yılında maden sektöründe faaliyet gösteren firmaların karlarının rekor düzeylere ulaştığı görülmüştür. İnceleme sonucunda, 2005 - 2006 yılları arasında kazançların %37, net karların %64 ve piyasa değerlerinin de %22 arttığı görülmüştür. Sektörde, son iki yıl dönemde büyük birleşmeler gerçekleşmiştir. Özellikle Afrika ve Latin Amerika gibi dünyanın önemli mineral kaynaklarını elinde bulunduran ekonomiler gelişmeye devam etmiş ve değerini korumuştur. Tüm bu olumlu gelişmeler, 2008 yılı sonlarına doğru etkisini artıran dünya ekonomik krizi ile birlikte durma noktasına gelmiştir.

2008 Ocak ayında altın fiyatları 1980’den beri en üst seviyesine ulaşırken; demir cevheri fiyatları 2005’ten bu yana hızla yükselmiştir. Ancak 2008 yılındaki ekonomik krize bağlı olarak demir çelik fiyatlarında görülen düşüş, demir cevheri üreticilerini de etkilemiştir. Demir çelik fiyatlarında 2008’in ikinci yarısında yaşanan yaklaşık %70 oranındaki gerileme cevher üreticilerinin fiyatları üzerinde baskı yaratmıştır. Demir cevherinin %73’ünü elinde bulunduran Brezilyalı Vale, Avustralyalı Rio Tinto ve BHP Billiton firmaları 2008 yılı başında yaptıkları kontratlarla demir cevheri fiyatlarını %65’ten %80’e varan oranlarda artırmıştır. Bu durumun, 2009 Ocak ayında yenilenecek kontratlarda %50 oranında düşmesi beklenirken, 2008’de tonu 130 dolar olan cevher fiyatının 2009’da 80 doların altında kalacağı öngörülmektedir.

2008 yılında dünya ekonomisinde yaşanan olumsuzluklar, sektörü olumsuz etkilemekle beraber; uzmanlara göre 2009 yılı içinde ekonominin düzelme hızına ve talebin artmasına bağlı olarak sektörün durumunda düzelme yaşanacaktır.