Bor Mineralleri

Bor mineralleri, yapılarında farklı oranlarda bor oksit (B2O3) içeren doğal bileşiklerdir. Doğada yaklaşık 230’dan fazla bor minerali mevcut olup bunların ticari öneme sahip başlıcaları; tinkal, kolemanit, kernit, üleksit, pandermit, borasit, szaybelit ve hidroborasittir. Ülkemizde yaygın olarak bulunan bor mineralleri ise; tinkal, kolemanit ve üleksit’tir. Üretilen bor minerallerinin bir kısmı doğrudan mineral olarak kullanılırken, önemli bir bölümü çeşitli bor kimyasalları üretiminde kullanılmaktadır.

Bor mineralleri ve bor kimyasalları uzay ve hava araçları, nükleer uygulamalar, askeri araçlar, yakıtlar, elektronik ve iletişim sektörü, tarım, cam sanayi, kimya ve deterjan sektörü, seramik ve polimerik malzemeler, nanoteknolojiler, otomotiv ve enerji sektörü, metalürji ve inşaat gibi birçok sektörde kullanılmaktadır. Bu kullanım alanlarının yanısıra, borun yeni kullanım alanlarından biri de; devre kartlar, bilgisayar ekranları, düz ekran televizyonlar gibi ileri teknoloji cam ürünleridir. Özellikle LCD tv ekran yapımı yeni öne çıkan farklı üretim alanıdır.

Ülkemiz dünya toplam bor rezervlerinin yaklaşık %72’sine sahiptir. Dünya toplam bor rezervi ve bugünkü tüketim değerleri dikkate alındığında, dünyada çok uzun yıllar bor cevheri sıkıntısı yaşanmayacağı görülmektedir. Başta ülkemiz olmak üzere dünyada belli başlı ülkelerde üretimi gerçekleştirilen bor ürünleri pazarında, Eti Maden ile Rio Tinto şirketine bağlı US Borax şirketi önemli rol oynamaktadır. Eti Maden ve US Borax şirketleri dünya toplam bor arzının yaklaşık %70 - 75’ini karşılamaktadır.

Eti Maden, ülkemizde yaygın olarak bulunan bor minerallerini (tinkal, kolemanit ve üleksit) Emet - Kütahya, Kırka - Eskişehir, Bandırma - Balıkesir, Bigadiç - Balıkesir ve Kestelek - Bursa’da kurulu bulunan bor tesislerinde işleyerek konsantre kolemanittinkalüleksit, öğütülmüş kolemanitüleksit, kalsine tinkal, Etibor - 48, boraks dekahidrat, boraks pentahidrat, susuz boraks, borik asit, sodyum perborat monohidrat, etidot - 67 ve çinko borat gibi katma değeri yüksek bir dizi bor kimyasalı ve eşdeğeri ürünlere dönüştürmekte ve bunları iç ve dış piyasalara arz etmektedir.

Dünya bor üretim kapasitesinin 2008 yılında bir önceki yıla göre bir miktar artarak brüt bazda 4,65 milyon ton seviyelerine ulaştığı, dünya fiili bor üretiminin ise 2008 yılında yaklaşık 4,26 milyon ton civarında gerçekleştiği tahmin edilmektedir.

Eti Maden, 2008 yılında toplam dünya bor üretiminin yaklaşık %37,4’ünü (B2O3 bazında 715.946 ton satılabilir ürün) RT Borax %30’unu gerçekleştirmiştir. Bu değer dünya talebinin %36,4’ünü karşılamıştır.

Eti Maden’in 2008 yılında toplam bor ürünleri satış geliri, 519 milyon doları ihracat olmak üzere 536 milyon dolar olarak gerçekleşmiştir. 2008 yılı yurt dışı bor kimyasalları ve eşdeğeri ürün satış miktarı, 2002 yılına göre % 188 artarak 1.177 bin ton, yurt dışı bor kimyasalları ve eşdeğeri ürün satış gelirleri ise 2002 yılına göre % 274 artarak 453 milyon dolara ulaşmıştır.